Misvatting: Eskimo’s kennen 50 woorden voor ‘sneeuw’


reindeer-60619_640Enige tijd geleden was ik op een borrel, waar ‘taal’ het onderwerp van gesprek was geworden. De aanwezigen discussieerden over het verband tussen taal en de manier waarop je naar de wereld kijkt, wat je belangrijk vindt. Stilletjes volgde ik dit gesprek, tot op een zeker moment de welbekende Eskimo-mythe de revue passeerde. Voor de lezers die niet weten waar ik het over heb: volgens deze mythe zou dit inheemse volk wel 50 (of nog meer) verschillende woorden voor typen sneeuw hebben. Dit Eskimo-misverstand heb ik direct die avond geprobeerd de wereld uit te helpen. Maar omdat mij dat niet van een leien dakje ging en omdat ik dit misverstand vaker tegenkom, wil ik in dit artikel nog een keer uitleggen waarom dit onzin is. Dit zal ik doen aan de hand van voorbeelden uit het boek ‘Language Matters’ van L. Bauer, J. Holmes en P. Warren (met name hoofdstuk 7, pp. 72-81).

Wat is een woord?
Als mensen woorden tellen, gaan zij er vaak vanuit dat een woord een combinatie van letters tussen twee spaties is. Maar als ik de woorden ‘raam’, ‘muur’, ‘raammuur’ en ‘muurraam’ ken, ken ik dan twee of vier woorden? In feite zijn de laatste twee gewoon samenstellingen van de eerste twee. Een soortgelijke vraag kan je stellen bij werkwoorden: als ik het woord ‘lopen’ ken, en daarmee alle vervoegingen, ken ik dan één woorden of zijn alle vervoegingen aparte woorden? In het Engels zou het bij het werkwoord ‘lopen’ gaan om slechts 4 vervoegingen, maar in het Frans al om 33, en in het Fins zelfs om 850 vervoegingen (voor sommige woorden kent het Fins zelfs 2000+ vervoegingen)! Tellen we deze apart, of allemaal als één?

Hoe zit het dan bij de Eskimo’s?
Innuittalen kennen dergelijke vervoegingen niet, maar doen wel aan ‘woord-inlijving’. Dit houdt in dat een werkwoord en een zelfstandig naamwoord in elkaar opgenomen kunnen worden tot een nieuw woord, zoals ‘menskijken’, ‘luchtkijken’ en bijvoorbeeld ook ‘sneeuwkijken’ of ‘sneeuweten’. Behalve dit combineren zijn de Eskimotalen ook polisynthetisch. Grofweg houdt dit in dat er met één woord hele zinnen uitgedrukt kunnen worden. Een voorbeeld is: ‘tusanngitsuusaartuaannarsinnaanngivipputit’, wat zoiets betekent als: ‘je kan gewoon niet beweren dat je niet de hele tijd hoort’. Voor wat betreft woorden die verder niet zijn samengesteld, kunnen we in de Inuit-talen basaal onderscheid maken tussen twee vertalingen van ‘sneeuw’, namelijk:‘qanik’ (sneeuwvlokje) en ‘aput’ (sneeuw op de grond). En dat er maar twee ‘echte’ vertalingen van ‘sneeuw’ bestaan, is een stuk minder spectaculair dan de eerder genoemde 50.

Een interessanter voorbeeld van hoe taal en de perceptie van de wereld met elkaar verbonden zijn, kan worden gevonden in het Bemba. In deze taal, die vooral wordt gesproken in Zambia, bestaat er helemaal geen woord voor ‘sneeuw’. En als we dan toch willen geloven dat er vooral veel verschillende woorden zijn voor dingen die een volk bezig houdt, probeer dan zelf eens na te gaan hoeveel verschillende expressies je kan verzinnen voor woorden als ‘urineren’, ‘seks’ of ‘dronken zijn’…


Over Niek

Niek Verlaan (1985) werkt als beleidsmedewerker bij Volksgezondheid en als projectmanager bij Mobiliteit, Gemeente Utrecht. Hij is breed geïnteresseerd en houdt ervan om conceptueel denken te vertalen naar de praktijk. Hij rondde de bachelors Mediatechnologie en Liberal Arts & Sciences af en voltooide in de zomer van 2013 de master Wijsbegeerte.

Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.